دستور موقت در دیوان عدالت اداری
در دیوان عدالت اداری، دستور موقت به شکل یک قرار صادر میشود که بر اساس درخواست شاکی، توسط شعبههای رسیدگی به پروندهها در مورد مسائل مهم و فوری که در مقررات تعیین شدهاند، صادر میشود. این دستور ماهیتی موقت دارد و پس از برطرف شدن ضرورت صدور آن، لغو میشود.
بر اساس ماده 310 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی و ماده 34 قانون دیوان عدالت اداری، درخواست دستور موقت در این دیوان به عنوان یک نوع دادرسی فوری محسوب میشود.
این نوع دادرسی به دلیل اهمیت موضوع، رعایت اصول سرعت در رسیدگی، عدم ورود در ماهیت دعوا و حذف تشریفات رسیدگی از جمله دعوت از اصحاب دعوا و تعیین جلسه دادرسی را در بر میگیرد.
دستور موقت توقف عملیات اجرائی در دیوان عدالت اداری
ماده 34 قانون دیوان عدالت اداری، در خصوص تعریف دستور موقت به شرح زیر است:
“در صورتی که شاکی ضمن طرح شکایت خود یا پس از آن مدعی شود که به جهات مذکور در ماده 12 این قانون اقدامات یا تصمیمات یا آرای قطعی یا خودداری از انجام وظیفه از سوی طرف شکایت سبب ورود خسارتی میگردد که جبران آن غیرممکن یا متعسر است، میتواند تقاضای صدور دستور موقت کند. درخواست صدور دستور موقت پس از طرح شکایت اصلی تا قبل از صدور رای امکانپذیر است و این درخواست مستلزم پرداخت هزینه دادرسی و پرداخت خسارات احتمالی نیست.”
این ماده بیان میکند که اگر شاکی در طرح شکایت خود یا پس از آن ادعا کند که اقدامات، تصمیمات، آراء قطعی یا خودداری از انجام وظیفه از سوی طرف مقابل شکایت، منجر به ورود خسارتی شده است که جبران آن غیرممکن یا متعسر است، میتواند از دیوان عدالت اداری درخواست صدور دستور موقت کند. این درخواست میتواند پس از طرح شکایت اصلی تا قبل از صدور رای ارائه شود و مستلزم پرداخت هزینه دادرسی و خسارات احتمالی نیست.
با توجه به این مفهوم، دستور توقف عملیات اجرائی در دیوان عدالت اداری نیز میتواند به عنوان یک نوع از دستور موقت در نظر گرفته شود.
در این حالت، شاکی میتواند در مواردی که تعیین تکلیف در آن فوریت دارد، درخواست انجام یک عملی یا خودداری از انجام آن را نسبت به اقدامات، تصمیمات یا آراء قطعی صادره از مراجع شبه قضایی مانند کمیسیونهای شهرداری، تامین اجتماعی، و هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری یا خودداری از انجام وظیفه توسط اشخاص یا دستگاههای دولتی یا عمومی درخواست کند.
سپس، پس از قبول درخواست در شعب دیوان عدالت اداری، دستوری در قالب قراری که جنبه موقتی دارد، صادر میشود و طرف شکایت ملزم به اجرای فوری این دستور میباشد.
نحوه درخواست دستور موقت در دیوان عدالت اداری
طبق مقررات مربوط به دستور موقت در دیوان عدالت اداری، درخواست دستور موقت باید همزمان با دعوای اصلی و ضمن یک دادخواست یا پس از ثبت و ارجاع پرونده به شعب دیوان عدالت اداری، اعم از بدوی یا تجدیدنظر، ثبت گردد.
بنابراین، شخص مختص درخواست دستور موقت میتواند این درخواست را همزمان با ثبت دادخواست اصلی یا پس از ثبت و ارجاع پرونده به دیوان عدالت اداری، اعم از بدوی یا تجدیدنظر، درخواست کند.
شرایط پذیرش دستور موقت در دیوان عدالت اداری
مستفاد از مواد 34 و 35 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1392، طرح تقاضای صدور دستور موقت و شرایط قبول دستور موقت در دیوان عدالت اداری مستلزم جمع شرایط زیر است:
درخواست دستور موقت همزمان و ضمن طرح شکایت اصلی یا تا پیش از ختم رسیدگی ارائه شود.
برخلاف مقررات عمومی قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی که امکان طرح درخواست دستور موقت قبل از اقامه دعوای اصلی فراهم است، در قانون دیوان عدالت اداری این امکان فراهم نمیباشد.
بنابراین، طرح درخواست دستور موقت باید به صورت همزمان با شکایت اصلی یا پس از طرح شکایت اصلی، و قبل از ختم رسیدگی ارائه گردد.
اجرای تصمیمات و اقدامات اداری معترض عنه می بایست منتج به ورود خسارت گردد یا بروز خسارت متحمل الوقوع باشد.
برای صدور دستور موقت، لازم است که معترض عنه اثبات کند که اقدامات یا تصمیمات اداری باعث ورود خسارت شده یا خسارت متحمل الوقوع شده است.
به عبارت دیگر، باید نشان داده شود که اقدامات یا تصمیمات مورد اعتراض منجر به ورود خسارت یا بروز خسارت متحمل الوقوع شدهاند.
نوع خسارات وارده به گونه ای باشد که جبران آن غیرممکن یا متعسر (دشوار) باشد.
خسارت ممکن است ناشی از اقدامات یا ترک اقدامات دستگاه دولتی یا نهاد عمومی طرف شکایت باشد. اگر خسارت ناشی از اقدامات معترض عنه باشد، آن خسارت احتمالاً به دلیل انجام اقداماتی است که توسط نهاد دولتی یا نهاد عمومی انجام شده است.
اما اگر خسارت ناشی از ترک اقدام باشد، این ممکن است به دلیل نقض مقررات یا عدم انجام تکالیف توسط دولتی یا اشخاص واجد سمت در آن باشد.
ضرورت و فوریت در صدور دستور موقت احراز گردد
فوریت مسئلهای نسبی است و به میزان اهمیت و ضرورت فعلی موضوع مرتبط است. هیچ معیار قطعی برای تعیین فوریت وجود ندارد و این بستگی به شرایط و وضعیت مورد بررسی دارد.
دادگاه، با بررسی دلایل و مستندات ارائه شده توسط خواهان و شرایط موجود، تصمیم میگیرد که آیا فوریت صدور دستور موقت موجه است یا خیر.
این تصمیم بر اساس تشخیص و سنجش خود دادگاه و با توجه به وضعیت و شرایط موجود صورت میگیرد. به دلایل متعدد، ممکن است در موارد مشابه نتایج و نظرات مختلفی ارائه شود.
تبعی بودن دستور موقت
دستور موقت به عنوان یک درخواست ثانویه و فرعی مطرح میشود و نمیتواند به عنوان خواسته اصلی در دعوی ارائه شود.
این درخواست معمولاً به منظور تأمین و حفظ حقوق و مصالح موقتی در مواقعی که صدور تصمیم نهایی ممکن نیست یا تأخیر در اجرای آن باعث خسارت جدی میشود، مطرح میشود.
گروه وکلای ناب با بهره مندی از بهترین وکیل دیوان عدالت اداری آماده ارائه مشاوره و قبول وکالت شما در این زمینه می باشد
021-66435446 و 66431347-021 و 09120717639
ماهیت صدور دستور موقت در دیوان عدالت اداری
دستور موقت در دیوان عدالت اداری دارای ماهیتهای زیر است:
اختیاری بودن صدور دستور موقت از طرف دادگاه (از حیث احراز فوریت)
دادگاه عدالت اداری اختیار دارد که در صورت احراز فوریت، دستور موقت را صادر کند. اما این احراز فوریت معمولاً به تشخیص دادگاه بستگی دارد.
تبعی بودن دستور موقت
دستور موقت، به عنوان یک تصمیم موقت، به صورت تبعی از تصمیم نهایی دادگاه صادر میشود و معمولاً تا صدور رأی نهایی موثر است.
موقتی بودن دستور موقت
این دستور موقت به موقت بودن خود اشاره دارد، به این معنی که تا صدور رأی نهایی دادگاه، اعتبار دارد و پس از آن از اعتبار خود از دست میدهد.
مشروط بودن دستور موقت
دادگاه ممکن است صدور دستور موقت را به شرایط خاصی وابسته کند، مانند پرداخت وثیقه یا اتخاذ تدابیر احتیاطی برای تضمین حقوق طرفین.
اقسام دستور موقت در دیوان عدالت اداری
براساس ماده 316 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، دو تفاوت اساسی بین قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی و قانون دیوان عدالت اداری وجود دارد:
حالتهای پیشبینی شده برای صدور دستور موقت
دادگاه ممکن است صدور دستور موقت را به شرایط خاصی وابسته کند، مانند پرداخت وثیقه یا اتخاذ تدابیر احتیاطی برای تضمین حقوق طرفین.
- در قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، سه حالت برای صدور دستور موقت پیشبینی شده است: توقیف مال، الزام به انجام عمل، و منع از انجام عمل یا امر.
- اما در قانون دیوان عدالت اداری، دستور موقت فقط در دو حالت منع از انجام عمل یا امر و یا الزام به انجام امر یا عملی پیشبینی شده است.
منعی در خصوص صدور دستور موقت دال بر توقیف اموال
دادگاه ممکن است صدور دستور موقت را به شرایط خاصی وابسته کند، مانند پرداخت وثیقه یا اتخاذ تدابیر احتیاطی برای تضمین حقوق طرفین.
- در قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، توقیف مال یکی از حالتهای پیشبینی شده برای صدور دستور موقت است.
- اما در قانون دیوان عدالت اداری، منعی در خصوص صدور دستور موقت دال بر توقیف اموال وجود ندارد، بلکه تنها منع از انجام عمل یا امری و یا الزام به انجام امر یا عملی مورد نظر قرار میگیرد.
تفاوت دستور موقت صادره در دیوان عدالت اداری با دستور موقت صادره در محاکم عمومی حقوقی
در دادگاههای عمومی حقوقی، طرح درخواست صدور دستور موقت ممکن است مستلزم پرداخت هزینه دعاوی غیرمالی باشد، به این معنا که شما باید هزینههای مربوط به پرونده را پرداخت کنید، اما در دیوان عدالت اداری، طرح درخواست دستور موقت مستلزم پرداخت هزینه دادرسی نیست.
به عبارت دیگر، ارائه درخواست برای صدور دستور موقت در این دیوان رایگان است و افراد نیازی به پرداخت هزینه دستور موقت ندارند.
برای صدور دستور موقت در دیوان عدالت اداری، تودیع خسارت احتمالی در دستور موقت مورد نیاز نیست.
این بدان معناست که شخصی که درخواست دستور موقت را میدهد، معمولاً ملزم به تودیع مبلغی به عنوان خسارت احتمالی نیست. این مسئله باعث میشود که صدور دستور موقت در دیوان عدالت اداری به نوعی سادهتر و سریعتر انجام شود.
در دیوان عدالت اداری، صدور دستور موقت صرفا همزمان با طرح دعوای اصلی یا پس از طرح دعوا تا قبل از ختم رسیدگی امکان پذیر است.
اما در محاکم حقوقی، امکان طرح درخواست صدور دستور موقت قبل از طرح دعوای اصلی نیز وجود دارد. این امر نشان از اختلاف در مراجعه و رویههای مربوط به دستورات موقت در این دو نوع دیوان دارد.
در دیوان عدالت اداری، اجرای دستور موقتهای صادره از شعب تجدیدنظر دیوان، مستلزم تأیید رئیس دیوان است.
در حالی که در دادگاههای عمومی حقوقی، تأیید دستورات موقت صادره از شعبات بدوی و تجدیدنظر مستلزم تأیید رئیس حوزه قضایی میباشد. این تفاوتها در فرآیند اجرای دستورات موقت بین دو نوع دیوان مشخص است.
مدت زمان رسیدگی به درخواست دستور موقت در دیوان عدالت اداری
در دیوان عدالت اداری، رسیدگی به درخواست صدور دستور موقت عموماً به صورت خارج از نوبت و با فوریت انجام میشود. این فرآیند بسته به شرایط و موقعیتهای مختلف ممکن است زمانی حدود دو هفته یا بیشتر را در بر بگیرد.
تاثیر دستور موقت در اصل شکایت در دیوان عدالت اداری
در دیوان عدالت اداری و براساس تبصره ماده 35 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری، قبول یا عدم قبول درخواست صدور دستور موقت تاثیری مستقیم بر اصل شکایت ندارد.
به عبارت دیگر، تصمیم در مورد درخواست دستور موقت به طور مستقل از تصمیم نهایی در مورد اصل شکایت اتخاذ میشود. این بدان معناست که مقام رسیدگیکننده در رسیدگی به اصل دعوا همچنان دارای اختیارات کامل و تام است و تصمیمگیری در این خصوص به تصمیمگیری در مورد دستور موقت وابسته نیست.
وکلای با تجربه ما در گروه وکلای ناب با داشتن رزومه ای درخشان و صدها پرونده موفق آماده ارائه مشاوره به عنوان بهترین وکیل دیوان عدالت تهران به شما می باشند.
021-66435446 و 66431347-021 و 09120717639
رفع اثر از دستور موقت در دیوان عدالت اداری
در صورتی که آرای قطعی رد شکایت، قرار اسقاط یا ابطال یا رد دادخواست اصلی صادر شود، دستور موقت دیوان عدالت اداری نیز لغو میشود.
اما باید توجه داشت که براساس ماده ۷۳ قانون دیوان عدالت اداری، رد دعوای شاکی در مرحله بدوی هیچ تأثیری بر اعتبار دستور موقت دیوان عدالت اداری ندارد.
به عبارت دیگر، مادامی که توسط مرجع تجدیدنظر لغو نشده باشد، این دستور موقت اعتبار خود را حفظ میکند.
استنکاف از اجرای دستور موقت دیوان عدالت اداری و ضمانت اجرای قانونی آن
دستور موقت صادره از سوی شعب دیوان عدالت اداری بر اساس ماده 39 قانون دیوان عدالت اداری باید به فوریت اجرا شود و در صورت عدم اجرا، شعبه صادرکننده دستور موقت میتواند متخلف را به انفصال از خدمت به مدت شش ماه تا یک سال و جبران خسارت محکوم نماید.
این حکم در طی بیست روز قابل تجدیدنظر در دیوان عدالت اداری است و همچنین امکان اعاده دادرسی در دیوان عدالت اداری با احراز شرایط قانونی وجود دارد.
مطابق ماده 110 قانون دیوان عدالت اداری، واحد اجرای احکام دیوان عدالت اداری صلاحیت ورود و پیگیری در خصوص استنکاف از اجرای دستور موقت را ندارد.
در صورت استنکاف از اجرای دستور موقت، شعبه صادرکننده دستور موقت دیوان عدالت اداری موضوع را به رئیس دیوان یا معاون قضایی وی گزارش میدهد.
سپس پس از پذیرش مقامات مذکور، با ارجاع بررسی استنکاف به شعبه صادر کننده رای قطعی، پرونده جدید جهت رسیدگی به موضوع استنکاف تنظیم و ثبت میشود.
مطابق ماده 112 قانون دیوان عدالت اداری، قانونگذار به منظور تضمین اجرای حکم دیوان عدالت اداری، اختیارات مضاعفی را به شعبه صادرکننده حکم اعطا کرده است.
این اختیارات شامل امکان صدور حکم انفصال موقت از خدمات دولتی تا پنج سال، محرومیت از حقوق اجتماعی تا پنج سال، و جبران خسارت وارده را علیه مستنکف پیش بینی میکند.
اعتراض به دستور موقت در دیوان عدالت اداری
دستور موقت صادره از شعب بدوی دیوان عدالت اداری قابلیت اعتراض و تجدیدنظرخواهی در دیوان عدالت اداری ندارد.
برای اعتراض و تجدیدنظر، متقاضی باید در فرض محکومیت و ضمن تقاضای تجدیدنظر خود، نسبت به خواسته اصلی اعتراض کرده و تقاضای رسیدگی مجدد و لغو اثر دستور موقت را در شعبه تجدیدنظر دیوان عدالت اداری مطرح کند.
اعتبار دستور موقت دیوان عدالت اداری
مدت اعتبار دستور موقت دیوان عدالت اداری تا زمان صدور رای قطعی علیه متقاضی یا لغو اثر از دستور موقت در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری است.
حتی با فرض رد شکایت خواهان در شعبه بدوی و محکومیت وی، دستور موقت به قوت خود باقی میماند.
اما، در عمل، دیده میشود که برخی از دستگاههای دولتی پس از رد شکایت خواهان در مرحله بدوی، از دستور موقت صادره عدول مینمایند.
این عمل میتواند مصداق نقض قانون باشد و موجب مسئولیت اداری و تعقیب قضایی متخلف در دیوان عدالت اداری گردد.
با توجه به حجم و پیچیدگی دعاوی در دیوان عدالت اداری و تفاوتهای رویهای، صرفاً استفاده از منابع آموزشی ممکن است کافی نباشد تا به حل مشکلات حقوقی بپردازید.
بر اساس این نکته، استفاده از خدمات وکیل متخصص دیوان عدالت اداری امری ضروری و غیرقابل اجتناب است. وکیل متخصص دیوان عدالت اداری با تجربه و دانش لازم، میتواند شما را در تمام مراحل دادرسی راهنمایی کند و حقوق شما را به بهترین شکل ممکن دفاع کند.
گروه وکلای ناب با سالها تجربه در امر حل پروندهای مختلف دیوان عدالت اداری آماده ارائه خدمات مشاوره به شما به عنوان بهترین وکیل دیوان عدالت تهران می باشد.



