شکایت از کارفرما
قانون به کارگران حقوق حمایتی از جانب قوانین کاری می‌دهد تا در صورتی که کارفرما از انجام تعهدات قانونی خود در قوانین کاری سرباز بزند، بتوانند حقوق و حقوق خود را حفظ کنند. برای انجام این اقدام، کارگران می‌توانند به سامانه جامع اداره کار و مراجع قانونی مراجعه کنند و شکایت از کارفرما کنند تا از حقوق خود دفاع کنند و در صورت لزوم اقدامات قانونی را آغاز کنند. این تدابیر ضمن تضمین حقوق کارگران، به حفظ عدالت در محیط کاری کمک می‌کنند و از سوی دیگر به کارفرمایان یادآوری می‌کنند که باید تعهدات خود را نسبت به کارگران پایبند باشند.
قانون کار
قانون کار در سال 1369 تصویب شده و مفاد مهمی درباره روابط میان کارگر و کارفرما را دربرگرفته است. این قانون به تعریف کارگر، کارفرما و قرارداد پرداخته و حقوق و وظایف متقابل آنها را مشخص می‌کند. همچنین، این قانون مواردی را برای تخطی هر یک از طرفین از وظایف قانونی خود تعیین کرده و می‌پذیرد که در صورت تخطی، شکایت از کارفرما در محاکم صالح پیگیری شود.
این قانون مهمی برای حفظ حقوق و عدالت در روابط کاری است و کارگران را در مقابل تخطی‌های ممکن از سوی کارفرما محافظت می‌کند. همچنین، این قانون نقش مهمی در تعیین حقوق و وظایف طرفین و ایجاد یک محیط کاری منصفانه دارد.
تعریف کارگر و کارفرما
بر اساس ماده ۲ قانون کار، کارگر به کسی اطلاق می‌شود که در مقابل دریافت حق الزحمه مانند مزد، حقوق، سهم سود و دیگر مزایا به درخواست کارفرما کاری را انجام می‌دهد. به عبارت دیگر، کارگر کسی است که به عنوان نیروی کار در خدمت کارفرما قرار می‌گیرد و برای انجام کار مقرر شده مزایا و مزایای مالی دریافت می‌کند.
کارفرما به شخصی حقیقی یا حقوقی اشاره دارد که کارگر به درخواست او و به حساب او در مقابل دریافت حق الزحمه کاری را انجام می‌دهد. این کارفرما می‌تواند مدیران، مسئولان و کسانی که مدیریت کارگاه‌ها را به عهده دارند، شامل شود. کارفرما مسئولیت انجام تعهدات و تامین حقوق کارگران را دارد و تمامی تعهدات گفته شده در قانون را به عهده می‌گیرد.
تعریف حقوقی کارگاه
کارگاه به محلی اشاره دارد که کارگر به درخواست کارفرما کار مشخص شده را انجام می‌دهد. این مکان می‌تواند موسسات صنعتی، کشاورزی، معدنی، ساختمانی، ترابری، خدماتی، تجاری و تولیدی و همچنین تاسیساتی مثل نمازخانه، ناهار خوری، تعاونی، مهدکودک، درمانگاه، حمام، آموزشگاه و سایر اماکن و مراکز آموزشی را شامل شود. کارگاه محل انجام کار کارگران و اجرای تعهدات قراردادی آنها است.
قرارد داد بستن به چه معناست؟
وظیفه‌ی هر کارفرمایی است که با کارگران خود قراردادی منعقد کند. اگرچه، در دوران معاصر، بسیاری از کارفرمایان بدون امضای قرارداد رسمی با کارگران به همکاری می‌پردازند.
طبق ماده ۷ قانون کار، قراردادها می‌توانند به صورت کتبی یا شفاهی باشند، که بر اساس آنها کارگران متعهد می‌شوند که کار مشخصی را به صورت موقت یا دائمی انجام دهند.
برای اعتبار یک قرارداد، لازم است که شرایط زیر رعایت شود:
- قانونی بودن محتوای قرارداد
- وضوح و تعیین موضوع قرارداد
- نبودن منع قانونی یا شرعی برای طرفین در مورد تصرف اموال یا انجام کار مورد نظر
طبق ماده ۱۰ قانون کار، یک قرارداد کار معتبر باید شامل اطلاعات دقیقی از هر دو طرف باشد و موارد زیر را در خود جای دهد:
- نوع کاری که کارگر موظف به انجام آن است
- دستمزد، مزایا، و سایر پرداخت‌های مرتبط
- ساعت‌های کاری، روزهای تعطیل، و ضوابط مربوط به مرخصی
- مکان دقیقی که کار در آن انجام می‌شود
- تاریخ شروع و پایان قرارداد، در صورتی که کار برای مدت مشخصی تعریف شده باشد
- مواردی که بر اساس عرف و عادات مربوط به شغل یا محل کار انتظار می‌رود
- شرایط و رویه‌های لغو قرارداد در موقعیت‌هایی که مدت معینی برای آن تعیین نشده است
قراردادهای کتبی کار باید در چهار نسخه تهیه شوند. یک نسخه باید به اداره کار محل تحویل داده شود (که با راه‌اندازی سامانه جامع روابط کار، این اقدام به صورت آنلاین در این سامانه انجام می‌پذیرد)، نسخه دیگر در اختیار کارگر قرار می‌گیرد، نسخه سوم نزد کارفرما باقی می‌ماند، و نسخه چهارم باید به شورای اسلامی کار تعلق گیرد.
در کارگاه‌هایی که فاقد شورای اسلامی کار هستند، نسخه مربوط به شورا باید به نماینده کارگران تحویل داده شود
چه زمانی میتوان شکایت از کارفرما کرد؟
کارگران می‌توانند در موارد زیر متن شکایت از کارفرما به مراجع قضایی ارائه دهند:
- اگر کارفرما از عقد قرارداد با کارگر خودداری کند
یکی از مشکلات رایج امروزی در بازار کار، خودداری کارفرمایان از عقد قرارداد با کارگران است. دلایل متعددی می‌تواند برای این امر وجود داشته باشد. از آنجا که قانون کار اهمیت بسیاری به عقد قرارداد کاری می‌دهد، کارگر در صورت بروز این مشکل و داشتن مدارکی نظیر گزارشات ورود و خروج به محل کار، رسیدهای پرداخت حقوق، و نمونه‌هایی از کارهای انجام شده، می‌تواند به مراجع قضایی مراجعه کند و شکایت از کارفرما خود را ثبت نماید.
- پرداخت حقوق و مزایایی کمتر از حد تعیین شده توسط قانون کار
به موجب قانون کار، هر ساله حداقل میزان حقوق و مزایای قابل پرداخت به کارگران تعیین می‌شود، و کارفرمایان موظفند که دستمزد و مزایا را مطابق با این استانداردها پرداخت کنند. در صورتی که کارفرما کمتر از حد تعیین شده حقوق یا مزایا پرداخت کند، کارگر حق دارد که نسبت به این تخلف شکایت از کارفرما به عمل آورد.
- اخراج کارگر پس از دوره آموزشی بدون پرداخت دستمزد
گاهی اوقات، افرادی که سابقه کاری ندارند، در قالب دوره‌های کارآموزی مشغول به کار می‌شوند. در این دوران، کارفرمایان معمولاً با افراد بر اساس یک همکاری موقت یا قرارداد آزمایشی همکاری می‌کنند.ردر این دوره، هر دو طرف – کارآموز و کارفرما – اختیار دارند که به صورت خودمختار از رابطه کاری خارج شوند. با این حال، ممکن است فرض کنید که این امر مانع از این می‌شود که شکایت از کارفرما کند. با این وجود، بر طبق قوانین موجود، اگر کارفرما به صورت یک طرفه و بدون پرداخت حقوق دوره آزمایشی همکاری را قطع کند، کارآموز می‌تواند شکایت کند. در صورتی که کارآموز خود از رابطه کاری خارج شود، او حق دارد حقوق متناسب با مدت زمانی که کار کرده را دریافت کند. مدت زمان دوره‌های آموزشی برای کارگران ساده حداکثر یک ماه و برای کارگران متخصص حداکثر سه ماه تعریف شده است.
- عدم پرداخت حقوق کارگر در صورت فوت کارفرما
در مواقعی که کارفرما پیش از پایان قرارداد فوت می‌کند، ممکن است بر اساس قوانین ارث، ورثه تصور کنند که می‌توانند کارگر را اخراج کرده و از پرداخت حقوق او امتناع ورزند. با این حال، بر طبق قوانین موجود، قرارداد کار بین کارفرمای فوت شده و کارگر همچنان معتبر و پابرجا است. ورثه کارفرمای متوفی نیز موظف هستند حقوق و مزایای کارگران را بر اساس شرایط مندرج در قرارداد پرداخت کنند. این قانون همچنین شامل مالکانی می‌شود که کارگاه خود را فروخته یا به اجاره داده‌اند.
- اخراج کارگر به دلیل عدم انجام وظایف محوله گاهی اوقات رابطه کاری بین کارگر و کارفرما به دلیل عدم انجام وظایف تعیین شده توسط کارگر پایان می‌یابد. طبق ماده ۲۷ قانون کار، کارفرما این اختیار را دارد که در صورت عدم انجام وظایف
توسط کارگر (پس از ارائه تذکرات شفاهی و کتبی)، کارگر را اخراج نماید. با این حال، کارفرما همچنان موظف است حقوق و مزایای متعلق به کارگر را پرداخت کند. در صورتی که کارفرما از پرداخت این مطالبات به دلیل عدم انجام وظیفه توسط کارگر امتناع ورزد، کارگر می‌تواند علیه شکایت از کارفرما به عمل آورد.
- پرداخت دستمزد کمتر از مبلغ توافق شده در قرارداد
یکی از مشکلات رایجی که ممکن است بین کارگر و کارفرما رخ دهد، پرداخت حقوقی کمتر از میزان توافق شده در قرارداد است. حتی در صورتی که پرداخت حقوق کمتر با توافق اولیه بین طرفین صورت گرفته باشد، کارفرما نمی‌تواند بدون دلیل قانونی از شرایط تعیین شده در قرارداد تخطی کند. دلایل قانونی برای کسر از حقوق کارگر شامل مواردی چون برداشت برای مالیات، حق بیمه، اقساط وام و تسهیلات مالی، هزینه‌های خرید یا اجاره خانه سازمانی و غیره است.
- عدم بیمه کردن کارگر
طبق ماده ۱۴۸ قانون کار و بند الف ماده ۴ قانون تأمین اجتماعی، کارفرمایان موظفند کارگران خود را تحت پوشش بیمه قرار دهند. قانون کار بر این مسئولیت کارفرما تأکید دارد و این الزام حتی در صورت رضایت کارگر برای عدم بیمه نیز وجود دارد. این تکلیف برای کارفرمایان مستقل از مدت زمان کار کارگر است. در نتیجه، کارگر در صورتی که تحت پوشش بیمه قرار نگرفته باشد، می‌تواند شکایت از کارفرما کند.
- عدم پرداخت حق ماموریت به کارگران
طبق قانون، حق ماموریتی که به کارگر پرداخت می‌شود نباید کمتر از دستمزد ثابت یا روزانه او باشد. همچنین، هزینه‌های رفت و آمد مرتبط با ماموریت بر عهده کارفرما است. ماموریت در این زمینه به انجام کاری در مکانی اشاره دارد که حداقل ۵۰ کیلومتر از محل کارگاه فاصله داشته باشد، یا نیاز به اقامت کارگر برای حداقل یک شب در محل ماموریت باشد. اگر کارگر چنین ماموریتی را انجام دهد و کارفرما حقوق مربوط به آن را پرداخت نکند، کارگر می‌تواند شکایت از کارفرما برد.
- اجبار کارگر به کار فراتر از ساعات معمول یا اجبار به کار بدون پرداخت دستمزد (بیگاری)
برخی کارفرمایان انتظار دارند که کارگران بیش از ساعات کاری رسمی، یعنی بیش از ۸ ساعت در روز، کار کنند. کارفرما تنها با رضایت کارگر می‌تواند ساعت کاری را افزایش دهد، و این افزایش نباید در مجموع از ۲۴ ساعت در طول یک هفته بیشتر شود. در صورت تجاوز از این حد، کارگر حق دارد شکایت از کارفرما کند. برخی مشاغل خاص مانند کشاورزی در برخی مواقع دارای فشار کاری بیشتری هستند. در این شرایط، کارفرما می‌تواند ساعات کاری را افزایش یا کاهش دهد و در این حالت کارگر حق شکایت از کارفرما ندارد. طبق قانون کار، ساعات کاری روزانه برای مشاغل سخت حداکثر ۶ ساعت در روز و ۳۶ ساعت در هفته است. با این حال، توافق برای شروع و پایان کار در طول روز بین کارگر و کارفرما امکان‌پذیر است. به علاوه، طبق قانون، اضافه کاری بیش از ۴ ساعت در یک روز مجاز نیست.
- نداشتن روزهای تعطیل رسمی یا مرخصی
طبق قانون کار، کارگران حق دارند که یک روز در هفته را تعطیل کنند. اگر کارفرما بخواهد که کارگر در این روز کار کند، باید ۴۰ درصد اضافه بر دستمزد هر ساعت به عنوان اضافه کاری به او پرداخت کند. در صورتی که کارفرما این مبلغ را پرداخت نکند، کارگر می‌تواند شکایت از کارفرما کند. همچنین، کارگرانی که در مشاغل سخت کار می‌کنند، حق دارند از تعطیلات تابستانی مجزا برخوردار شوند که کارفرما باید این تعطیلات را رعایت کند. علاوه بر این، کارگران حق دارند سالانه تا یک ماه مرخصی استحقاقی دریافت کنند. اگر کارگر کمتر از یک سال در شرکت کار کرده باشد، تعداد روزهای مرخصی بر اساس زمان حضور و میزان کار او محاسبه می‌شود. کارگر و کارفرما می‌توانند در مورد زمان مرخصی به توافق برسند. اگر در این زمینه مشکلی پیش بیاید، کارگر می‌تواند شکایت از کارفرما کند.
- عدم پرداخت حق سنوات
حق سنوات، که معادل دستمزد ماه آخر کارگر است، یکی از حقوق قانونی کارگران محسوب می‌شود و کارفرما موظف به پرداخت آن در پایان دوره کاری کارگر است. اگر کارفرما از پرداخت حق سنوات خودداری کند، کارگر حق دارد برای پیگیری حقوق خود به مراجع قضایی مراجعه کند و شکایت از کارفرما خود را ثبت نماید. این اقدام حق قانونی کارگر است و بخش مهمی از تضمینات قانونی برای حفاظت از حقوق کارگران به شمار می‌رود.
- شکایت از کارفرما در مورد دریافت سفته یا وثیقه از کارگران
گرفتن سفته از کارگر مستلزم رعایت قوانین و ضوابط خاصی است. این اقدامات شامل تعیین عنوان واضح برای سفته، تحویل رسید سفته به کارگر، ذکر مبلغ و شماره سفته در قرارداد کار، و تعیین مقدار مشخص برای سفته است. اگر هر یک از این شرایط رعایت نشود، یا اگر کارفرما از کارگر سفته سفید امضا دریافت کند، کارگر حق دارد نسبت به این تخلف در مراجع قضایی شکایت از کارفرما کند. این مسئله از اهمیت بالایی برخوردار است چرا که تضمین کننده حقوق و امنیت کارگر در برابر سوءاستفاده‌های احتمالی است.
- ممانعت از بازگشت کارگر به کار
اگر کارگر به دلیلی قانونی از بازگشت به کار منع نشده باشد، اما کارفرما از بازگشت او جلوگیری کند، کارگر می‌تواند شکایت از کارفرما کند.
- پرداخت حداقل ۵۰% حقوق در صورت اختلاف
در صورت بروز اختلاف میان کارگر و کارفرما، کارفرما موظف است تا زمان حل اختلاف، حداقل نیمی از حقوق ماهیانه کارگر را به خانواده او پرداخت کند. عدم انجام این کار موجب شکایت از کارفرما می‌شود.
- پرداخت پاداش پایان کار
کارفرما باید پس از پایان یافتن قرارداد کاری به کارگری که بیش از یک سال کار کرده، معادل یک ماه از آخرین حقوق او را به عنوان پاداش پایان کار پرداخت کند. در صورت عدم انجام این وظیفه، کارگر می‌تواند شکایت از کارفرما کند.
- پرداخت حق سنوات در صورت کاهش توانایی‌های جسمی و فکری
در صورتی که کارگر در طول مدت خدمت دچار کاهش توانایی‌های جسمی یا فکری شود، کارفرما باید پس از پایان قرارداد، معادل دو ماه آخرین حقوق او را به عنوان حق سنوات پرداخت کند. در غیر این صورت کارگر حق شکایت از کارفرما دارد.
- خسارت ناشی از عدم تامین ایمنی
در صورتی که کارگر به دلیل کمبود یا نبود وسایل و لوازم ایمنی مورد نیاز که کارفرما موظف به تأمین آن بوده، آسیب ببیند، کارگر می‌تواند برای جبران خسارت شکایت از کارفرما کند.
