رمز ارز

ارز دیجیتال یک نوع پول دیجیتال است که از تکنولوژی رمزنگاری بهره می‌برد. بیشتر ارزهای دیجیتال از تکنولوژی بلاک‌چین بهره می‌گیرند تا از ویژگی‌های اساسی مانند غیرمتمرکز بودن، شفافیت و تغییرناپذیری بهره‌برندارند.

مفهوم غیرمتمرکز بودن ارزهای دیجیتال به این معنی است که هیچ نهاد، گروه یا سازمانی اختیار کنترل بر روی آن‌ها ندارد.

رمز ارز ‌ها می‌توانند به صورت مستقیم و بدون نیاز به دخالت هر گونه واسطه‌ای از طریق اینترنت به افراد دیگر ارسال شوند. به عبارت دیگر، برای انتقال ارزهای دیجیتال به یکدیگر، نیازی به ایجاد حساب بانکی، بهره‌گیری از خدمات بانکی یا اعتماد به سازمان واسطه‌ای ندارید.

رمز ارزها همانند ریال و دلار پول‌هایی هستند که با روش‌های مختلفی ایجاد و توزیع می‌شوند. برخی از این ارزها، مانند بیت‌کوین، از طریق ماینینگ خلق می‌شوند، در حالی که برخی دیگر از آن‌ها تماماً در شبکه موجود واقع قبل از آغاز تداول استخراج می‌شوند.

ارزهای دیجیتال با استفاده از فناوری توزیع شده مانند بلاک‌چین ساخته شده‌اند. یکی از مهمترین ابزارهای این تکنولوژی، بلاک‌چین است. بلاک‌چین‌های عمومی که اکثر ارزهای دیجیتال از آن استفاده می‌کنند، قابلیت مشاهده تمامی تراکنش‌ها را به افراد داخل و خارج از شبکه فراهم می‌کنند.

ارز دیجیتال چیست؟

ارز دیجیتال یا رمز ارز، یک پول الکترونیکی است که با استفاده از الگوریتم‌های رمزنگاری ساخته می‌شود و توسط کاربران به عنوان رمز ارز برای انتقال سرمایه به صورت بدون مرز معامله می‌شود. این رمزنگاری باعث تمایز ارز دیجیتال از پول‌های فیات می‌شود و از تقلب در تولید پول جلوگیری می‌کند.

ایده شکل‌گیری ارزهای دیجیتال و بازار رمز ارز از دو چالش مهم به نام “اعتماد به شخص ثالث” و “دوباره‌ی خرج کردن” نشأت می‌گیرد. وقتی از بانک‌ها برای انتقال پول و نگهداری آن استفاده می‌کنید، در واقع به آن بانک اعتماد کرده‌اید. حتی اگر به صورت کلی به مسئله نگاه کنیم، اعتماد برای انجام بسیاری از کارها ضروری است.

مشکل دوباره‌ی خرج کردن در سیستم‌های مالی که توسط سرورهای مرکزی و با بررسی موجودی‌ها حل می‌شد، جلوی افراد را از خرج مجدد مقدار خاصی از پول می‌گرفت. این راهکار به صورت غیرمتمرکز در بیت‌کوین معرفی شد و تمام افراد با بررسی تاریخچه تراکنش‌ها قادر به جلوگیری از تقلب در سایرین بودند.

از دید بسیاری، بیت‌کوین اولین رمز ارز واقعی یا ارز دیجیتال است که ایده آن در سال ۲۰۰۸ در وایت‌پیپر بیت‌کوین منتشر شد و اولین سکه‌های آن در سال ۲۰۰۹ استخراج شد؛ هرچند پیش از آن نیز تلاش‌های زیادی برای ایجاد یک ارز دیجیتال انجام شده بود.

بیت‌کوین به عنوان اولین پول الکترونیکی معرفی شد که توانست مسئله اعتماد و دوباره‌ی خرج کردن را حل کند. دیگر نیاز نبود که افراد برای انتقال و نگهداری پول به اشخاص، سازمان‌ها، گروه‌ها یا بانک‌ها اعتماد کنند.

مسئله اعتماد نه تنها در انتقال پولی، بلکه در بسیاری از امور دیگر نیز برای انسان‌ها یک چالش بزرگ بود. به همین دلیل سیستمی که بیت‌کوین ارائه داده بود، برای فعالیت‌های انسانی دیگر نیز به کار گرفته شد و به جایی رسید که اعتماد نیازی نداشت.

با گذر زمان، ارزهای دیجیتال به منظور حل مسائل متنوعی به وجود آمده‌اند. به عنوان مثال، اتریوم خود را به عنوان یک زیرساخت برای توسعه برنامه‌های متنوع و اجرای قراردادهای هوشمند معرفی کرد، در حالی که ریپل با نگاهی خوش‌بینانه نسبت به بانک‌ها، بر روی بازسازی سیستم‌های ارتباطات بین‌بانکی و ارائه یک سیستم پرداخت سریع و کم‌هزینه تمرکز کرد.

امروزه بسیاری از توکن‌ها بر روی بستر ارزهای دیجیتال اصلی مانند اتریوم، ایاس و ترون ایجاد شده‌اند و از قدرت بلاک‌چین‌های اصلی برای انجام تراکنش‌های خود بهره می‌برند.

تفاوت ارز دیجیتالی و پول معمولی

ویژگی‌های منحصر به فردی وجود دارد که تمایز بین ارزهای دیجیتال و پول‌های معمولی را ایجاد کرده است. البته این ویژگی‌ها در تمام ارزهای دیجیتال یکسان نیستند و می‌توان استثنائاتی را هم مشاهده کرد.

• یکی از اولین ویژگی‌های ارزهای دیجیتال، غیرقابل برگشت بودن تراکنش‌هاست. اگر یک ارز دیجیتال را انتقال دهید و تراکنش شما تایید شود، دیگر قادر به برگرداندن آن نیستید و این امکان تنها در صورت تمایل گیرنده به انجام آن امکان‌پذیر خواهد بود. اما در بانک‌ها، رویه متفاوتی دارد. اگر به اشتباه پولی را به حساب شخصی دیگر انتقال داده باشید، با پیگیری قضایی می‌توانید آن را پس بگیرید. اما اگر به اشتباه بیت‌کوین یا رمز ارز دیگری را به آدرس دیگری ارسال کنید، باید به آن واکنش ندهید!
• دومین ویژگی منحصر به فرد ارزهای دیجیتال ناشناسی یا نیمه ناشناسی آن‌هاست. آدرس‌های کیف پول، که معادل شماره کارت یا شماره حساب در حساب‌های بانکی نیستند، شامل اطلاعات هویتی شما نمی‌شوند. این آدرس‌ها که از رشته‌های حروف و اعداد تشکیل شده‌اند، تنها با تحلیل تاریخچه تراکنش‌ها و تحقیقات دقیق می‌توانند به هویت افراد پیوند دهند. البته برخی از ارزهای دیجیتال با تمرکز بر حریم خصوصی و پیگیرگریزی مانند مونرو، زی‌کش و گرین طراحی شده‌اند تا شناسایی هویت را بسیار دشوار و تقریبا غیرممکن کنند.
• سومین ویژگی رمز ارزها جهانی یا فرامرزی بودن آن‌هاست. ارسال پول به نقاط مختلف جهان ممکن است با سیستم‌های مالی فعلی تا چندین روز طول بکشد، اما ارزهای دیجیتال این کار را در عرض چند دقیقه می‌توانند انجام دهند. ارزهای دیجیتال محدودیت‌های مرزی نمی‌شناسند و از هر نقطه‌ای در جهان به هر نقطه‌ای دیگر می‌توان آن‌ها را ارسال کرد.
• چهارمین ویژگی ارزهای دیجیتال امنیت است. این امنیت در معاملات داخل شبکه توسط قدرت هش، که توسط افراد به اشتراک گذاشته می‌شود (در سیستم‌های اثبات کار)، تضمین می‌شود. از طرف دیگر، سیستم رمزنگاری با کلید عمومی و کلید خصوصی به افراد این امکان را می‌دهد که کنترل پول‌های دیجیتال خود را در دست بگیرند و اجازه دسترسی به دیگران را ندهند.
• پنجمین ویژگی که رمز ارزها را نسبت به پول‌های معمولی متمایز می‌کند، انحصاری نبودن آن‌هاست. افراد برای استفاده از شبکه‌های ارز دیجیتال مختلف مانند بیت‌کوین، اتریوم، لایت‌کوین و غیره، نیازی ندارند که اجازه از شخص یا گروه و سازمانی بگیرند. آن‌ها می‌توانند کل تاریخچه تراکنش‌ها را دانلود کرده و خودشان بدون نیاز به کسب اجازه اقدام به ارسال یا دریافت ارز دیجیتال کنند.

روند تغییر قانون رمز ارز در ایران و جهان

در سال ۲۰۱۸، به دلیل نگرانی‌های مربوط به پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم، ایران تجارت و مالکیت ارزهای دیجیتال را ممنوع اعلام کرد. تمامی مؤسسات مالی ایرانی از جمله بانک‌ها، مؤسسات اعتباری و صرافی‌ها از هر گونه فعالیت با ارزهای دیجیتال یا تبلیغ آنها ممنوع شدند. با این حال، در سال ۲۰۱۹ دولت شروع به لغو این محدودیت‌ها کرد؛ زیرا تحریم‌ها به پول ملی مشکلاتی را ایجاد کرده بودند.

در همین راستا، در ایران قانون ارز دیجیتال تغییراتی کمی داشت و مالکیت و استخراج ارز دیجیتال بلامانع اعلام شد، اما هنوز استفاده از رمز ارزها به‌عنوان یک سیستم پرداخت ممنوع بود. در پایان سال ۲۰۲۰، دولت ایران دوباره قوانین سخت‌گیرانه‌تری را برای شرکت‌های ارزهای دیجیتال اجرا کرد؛ زیرا قیمت ارزهای دیجیتال در حال افزایش بود، بازار سهام و بورس ایران در حال نزول بودند و تعداد کشورهایی که بهترین مکان‌ها برای معاملات ارز دیجیتال بودند، افزایش یافته بود. این تنها قوانینی نبودند که در آن زمان تعیین شدند، بلکه محدودیت‌های بیشتری نیز برای ماینرهای ارز دیجیتال به دلیل مصرف بالای انرژی اعمال شد.

قانون رمز ارز در ایران

در چند سال اخیر، دنیای ارزهای دیجیتال تجربه رونق قابل توجهی کرده است و به همین دلیل، دولت‌ها، چه در ایران و چه در دیگر کشورها، نسبت به ارزهای دیجیتال انعطاف نشان داده‌اند. طبق ضوابطی که توسط بانک مرکزی در بهمن سال ۹۷ در حوزه ارزهای دیجیتال اعلام شد:

• خرید و فروش ارزهای دیجیتال برای کاربران ایرانی ممنوع نیست.
• استفاده از رمز ارزها به‌عنوان یک روش پرداخت ممنوع است (به این معنا که نمی‌توان در فروشگاه‌های اینترنتی به‌جای دریافت وجه، ارز دیجیتال بیتکوین دریافت کرد).
• ارزهای رمزنگاری شده در صرافی‌هایی که مقررات را رعایت کرده‌اند، قابل خرید و فروش و تبادل هستند.
• توسعه کیف‌پول دیجیتال با رعایت مقررات مربوط به کیف‌پول رمز ارزی، برای افراد حقیقی و حقوقی مشکلی ندارد.

به موجب ماده ۲ قانون مجازات عمومی:

هر عمل یا ترک عملی که مطابق قوانین مجازات یا نیاز به اقدامات تأمینی با تربیتی باشد، به عنوان جرم تلقی می‌شود. هیچ کاری را نمی‌توان جرم دانست مگر آنکه بر اساس قوانین و مقررات تعیین شده، مجازات یا اقدامات تأمینی یا تربیتی معین شود.

در حال حاضر، خرید و فروش ارزهای دیجیتال در ایران با هیچ مجازاتی همراه نیست. با این حال، در صورتی که به کلاهبرداری یا هک رمز ارزهای شخصی خود توسط دیگران مبتلا شوید، می‌توانید به ارگان‌های قضایی مراجعه کرده و شکایت خود را ثبت کنید.

قوانین استخراج رمز ارزهای دیجیتال در ایران

دستگاه‌های استخراج ارز دیجیتال دارای مصرف برق بسیار بالایی هستند که این مسئله منجر به ممنوعیت استفاده از آنها شده است. در نهایت، آیین‌نامه اجرایی استخراج فرآورده‌های پردازشی رمزنگاری شده در سال ۹۸ توسط معاون اول رئیس‌جمهور اعلام و استخراج ارز دیجیتال در ایران قانونی شد. طبق این آیین‌نامه، برای استفاده از دستگاه‌های استخراج باید از وزارت صمت مجوز دریافت کرد. در غیر این صورت، ماینینگ ارز دیجیتال غیرقانونی خواهد بود و نیروهای انتظامی ممکن است اشتراک برق آنها را قطع کنند و دستگاه‌های آنها را توقیف کنند.

عملیات صدور مجوز بهره‌برداری از ماینینگ توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام می‌شود. در این پروانه بهره‌برداری، مواردی مانند شناسه کسب‌وکار، ثبت دبیرخانه، گواهی امضا دفترخانه، شرایط استخراج ارز دیجیتال، فهرست فعالیت‌ها، و پیش‌بینی سرمایه‌گذاری و ارزش دستگاه‌ها مشخص می‌شود. مجوز تأسیس را نمی‌توان به نام چندین شخص حقیقی یا حقوقی صادر کرد و تنها باید به نام یک نفر باشد.

در اطلاعات بنیادی که در دسترس من قرار دارد، هیچ اطلاعات خاصی در مورد شرکت‌ها و پروانه‌های ماینینگ ارز دیجیتال در ایران وجود ندارد. برای کسب اطلاعات دقیقتر و مشاوره حقوقی در این زمینه، منصفانه‌تر است که با یک وکیل متخصص در حوزه مشاغل و قوانین مربوط به ارزهای دیجیتال در ایران تماس بگیرید. آنها می‌توانند شما را در مورد مراحل ثبت شرکت و دریافت مجوز ماینینگ ارز دیجیتال راهنمایی کنند و اطلاعات دقیقتری ارائه دهند.

آیا داشتن دستگاه استخراج بیت کوین جرم است؟

داشتن دستگاه استخراج بیت کوین در ایران قانونی است اگر فرد معتبراز وزارت صنعت، معدن و تجارت مجوز ماینینگ داشته باشد. اگر دستگاه به صورت قانونی و با مجوز وارد کشور شده باشد، اقدام به استخراج بیت کوین توسط آن نفر جرم نیست.

اما در صورتی که دستگاه ماینر به صورت غیرقانونی و بدون مجوز وارد کشور شده باشد، داشتن آن ممکن است به عنوان یک کالای قاچاق محسوب شود و پیگرد قانونی داشته باشد. بنابراین، افراد باید از معامله با دستگاه‌های ماینینگ غیرقانونی خودداری کنند و همچنین از منابع معتبر و مجوزدار برای تهیه دستگاه‌های ماینینگ استفاده کنند.

 صرافی رمز ارز دیجیتال در ایران

در سال‌های اخیر، تعداد زیادی صرافی ارز دیجیتال در ایران فعال شده‌اند. بانک مرکزی ایران نیز برای پلتفرم‌های خرید و فروش ارز دیجیتال شرایط و ضوابطی ارائه کرده است. این شرایط و ضوابط ممکن است شامل الزامات مربوط به هویت‌سنجی کاربران، گزارش‌دهی معاملات مشتریان به مقامات مربوطه، و تطابق با مقررات ارزی و مالی کشور باشد.

صرافی‌هایی که از طریق بانک مرکزی مجوز خرید و فروش ارز دیجیتال در ایران دریافت کرده‌اند، می‌توانند به کاربران خدمات مرتبط با رمز ارزها ارائه دهند و در چارچوب قوانین و مقررات کشور عمل کنند. با احراز هویت و تطابق با مقررات، این صرافی‌ها می‌توانند به کاربران خدماتی امن و قانونی در زمینه ارز دیجیتال ارائه دهند.

قانون صرافی ارز دیجیتال در ایران شامل موارد مهمی است که برای صرافی‌ها و مشتریان آنها تعیین شده است. این قوانین به منظور حفظ امنیت و تنظیم بازار ارز دیجیتال در کشور ایجاد شده‌اند. برخی از مهمترین موارد این قوانین عبارتند از:

1. ریسک تمامی معاملات: مطابق این قانون، تمامی ریسک‌ها و خسارات مرتبط با معاملات ارز دیجیتال به عهده سرمایه‌گذاران است و صرافی‌ها در این مورد مسئولیتی ندارند.
2. سقف تبدیل ریال به ارز دیجیتال: سقف تبدیل ریال به ارز دیجیتال و بلعکس بر اساس قوانین ارزی کشور تعیین می‌شود و صرافی‌ها ملزم به رعایت این مقررات هستند.
3. لیست رمز ارزهای قابل مبادله: بانک مرکزی لیست رمز ارزهای قابل مبادله را تعیین کرده و به صرافی‌ها ابلاغ می‌کند.
4. ارائه اطلاعات مشتریان: صرافی‌ها موظف هستند اطلاعات مربوط به مشتریان خود را در صورت نیاز به بانک ملی ارائه دهند.
5. رعایت قوانین KYC و مبارزه با پول‌شویی: تمامی قوانین مربوط به KYC (شناسایی مشتری) و مبارزه با پول‌شویی باید توسط صرافی‌ها رعایت شود.

این قوانین به منظور ارتقاء شفافیت، امنیت و تنظیم بازار ارز دیجیتال در ایران واجد اهمیت می‌باشند و تمامی اشخاص و شرکت‌هایی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، باید آنها را رعایت کنند.